Τύποι και στάδια

Ο καρκίνος του μαστού δεν αποτελεί μία ενιαία νόσο, αλλά περιλαμβάνει διαφορετικούς τύπους και στάδια, με ξεχωριστή βιολογική συμπεριφορά, πρόγνωση και ανταπόκριση στη θεραπεία. Η σωστή κατανόηση των τύπων και σταδίων του καρκίνου του μαστού αποτελεί βασικό βήμα για τον ακριβή θεραπευτικό σχεδιασμό και την εξατομικευμένη προσέγγιση κάθε ασθενούς.

Ιστολογικοί τύποι καρκίνου του μαστού

Ο καρκίνος του μαστού διακρίνεται αρχικά με βάση τα κύτταρα από τα οποία προέρχεται.

Πορογενής και λοβιακός καρκίνος

Πορογενής καρκίνος: ο συχνότερος τύπος, που προέρχεται από τους γαλακτοφόρους πόρους.
Λοβιακός καρκίνος: αναπτύσσεται στους λοβούς του μαστού και συχνά εμφανίζει διαφορετική απεικονιστική και κλινική συμπεριφορά.

Διηθητικός και μη διηθητικός καρκίνος

Μια δεύτερη βασική διάκριση αφορά την ικανότητα του όγκου να διηθήσει τους γύρω ιστούς.

Μη διηθητικός (in situ) καρκίνος

Ο μη διηθητικός καρκίνος του μαστού θεωρείται πρώιμη μορφή της νόσου και δεν έχει μεταστατική ικανότητα. Παρότι συχνά χαρακτηρίζεται ως προκαρκινική κατάσταση, αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα μπορεί να εξελιχθεί σε διηθητικό καρκίνο.

Διηθητικός καρκίνος

Ο διηθητικός καρκίνος έχει τη δυνατότητα να επεκταθεί πέρα από τον αρχικό ιστό και να δώσει μεταστάσεις, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συστηματική θεραπευτική αντιμετώπιση.

Βαθμός κακοήθειας (Grade)

Ο βαθμός κακοήθειας (Grade) αντικατοπτρίζει το πόσο επιθετικός είναι ο όγκος σε μικροσκοπικό επίπεδο.

Grade 1: χαμηλού βαθμού κακοήθειας
Grade 2: μέσου βαθμού κακοήθειας
Grade 3: υψηλού βαθμού κακοήθειας

Όσο υψηλότερο είναι το grade, τόσο μεγαλύτερη είναι συνήθως η επιθετικότητα του όγκου.

Μοριακή ταξινόμηση του καρκίνου του μαστού

Η μοριακή ταξινόμηση αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες στη θεραπευτική απόφαση.

Μοριακοί υποτύποι

Η ταξινόμηση βασίζεται:

στην έκφραση οιστρογονικών και προγεστερονικών υποδοχέων
στην υπερέκφραση του HER2/neu
στον δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού Ki-67

Με βάση αυτά, ο καρκίνος του μαστού διαχωρίζεται σε:

Luminal A
Luminal B
HER2 θετικό
Τριπλά αρνητικό

Η μοριακή ταξινόμηση επηρεάζει άμεσα την επιλογή ορμονοθεραπείας, στοχευμένων θεραπειών ή χημειοθεραπείας και είναι εξίσου σημαντική με το στάδιο της νόσου.

Ειδικοί ιστολογικοί τύποι

Πέρα από τους συχνότερους τύπους, υπάρχουν και ειδικοί ιστολογικοί τύποι καρκίνου του μαστού.

Όγκοι ειδικού τύπου

Σε αυτούς περιλαμβάνονται:

μυελοειδές καρκίνωμα
βλεννώδες καρκίνωμα
σωληνώδες καρκίνωμα
θηλώδες καρκίνωμα
νόσος Paget της θηλής
φλεγμονώδες καρκίνωμα

Οι ειδικοί τύποι συχνά παρουσιάζουν διαφορετική πρόγνωση και σε ορισμένες περιπτώσεις πιο ευνοϊκή κλινική πορεία.

Σταδιοποίηση καρκίνου του μαστού

Η σταδιοποίηση αποτυπώνει την έκταση της νόσου και αποτελεί βασικό εργαλείο για τον καθορισμό της θεραπείας. Ο συνδυασμός “τύποι και στάδια” καθορίζει τη θεραπευτική στρατηγική.

Το σύστημα TNM

Η σταδιοποίηση γίνεται σύμφωνα με το διεθνές σύστημα TNM:

T (Tumor): μέγεθος πρωτοπαθούς όγκου
N (Nodes): διήθηση λεμφαδένων
M (Metastasis): παρουσία ή απουσία απομακρυσμένων μεταστάσεων

Στάδια καρκίνου του μαστού

Με βάση το TNM, ο καρκίνος του μαστού ταξινομείται σε:

Στάδιο 0: μη διηθητικός (in situ) καρκίνος
Στάδιο 1: μικρός όγκος, χωρίς μεταστάσεις
Στάδιο 2: όγκος έως περίπου 5 εκ., με ή χωρίς λεμφαδενική συμμετοχή
Στάδιο 3: τοπικά προχωρημένη νόσος με εκτεταμένη λεμφαδενική διήθηση ή προσβολή του δέρματος και του θωρακικού τοιχώματος
Στάδιο 4: μεταστατικός καρκίνος με επέκταση σε απομακρυσμένα όργανα, όπως οστά, ήπαρ ή πνεύμονες

Συνδυασμός τύποι και στάδια στην πρόγνωση

Η πρόγνωση και η θεραπευτική στρατηγική δεν καθορίζονται αποκλειστικά από το στάδιο της νόσου, αλλά από τον συνδυασμό τύπων και σταδίων, καθώς και από τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου.

Η σύγχρονη ογκολογία έχει δείξει ότι ακόμη και ασθενείς με προχωρημένο στάδιο μπορούν να έχουν μακροχρόνια επιβίωση, όταν η θεραπεία προσαρμόζεται σωστά στη βιολογική ταυτότητα της νόσου.

Συμπερασματικά

Οι τύποι και στάδια του καρκίνου του μαστού δεν αποτελούν στατικές έννοιες, αλλά μέρος μιας δυναμικής διαδικασίας που επηρεάζεται από τη θεραπεία και την πορεία της νόσου. Η σωστή ταξινόμηση επιτρέπει εξατομικευμένη προσέγγιση, βελτιστοποίηση των θεραπευτικών επιλογών και σαφή ενημέρωση της ασθενούς σε κάθε στάδιο. Τέλος, η έγκαιρη διάγνωση βελτιώνει την πρόγνωση και καθοδηγεί αποτελεσματικές θεραπευτικές αποφάσεις.