Χημειοθεραπεία

Αποτελεί βασική μορφή συστηματικής αντικαρκινικής θεραπείας και βασίζεται στη χορήγηση κυτταροτοξικών φαρμάκων με σκοπό την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων και τη μείωση του κινδύνου υποτροπής της νόσου. Στον καρκίνο του μαστού, η χημειοθεραπεία εφαρμόζεται συχνά επικουρικά, μετά το χειρουργείο, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προηγηθεί της χειρουργικής επέμβασης.

Ως συστηματική θεραπεία δρα σε ολόκληρο τον οργανισμό και έχει τη δυνατότητα να εξαλείψει καρκινικά κύτταρα που ενδέχεται να έχουν διαφύγει από την αρχική εστία, ακόμη και όταν αυτά δεν είναι ανιχνεύσιμα με τις απεικονιστικές εξετάσεις.

Πότε ενδείκνυται η χημειοθεραπεία

Στο παρελθόν, η απόφαση για τη χορήγηση της θεραπείας αυτής βασιζόταν κυρίως στο μέγεθος του όγκου και στην παρουσία λεμφαδενικών μεταστάσεων. Σήμερα, η σύγχρονη ογκολογία δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη βιολογική συμπεριφορά του όγκου και στα μοριακά του χαρακτηριστικά.

Παράγοντες που αυξάνουν το όφελος από τη χημειοθεραπεία

Η θεραπεία αυτή έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ωφέλιμη σε περιπτώσεις όπως:

• όγκοι με υπερέκφραση του υποδοχέα HER2

• τριπλά αρνητικοί καρκίνοι του μαστού

• όγκοι υψηλού βαθμού κακοήθειας (grade 3)

• παρουσία διηθημένων λεμφαδένων

• αυξημένος δείκτης κυτταρικού πολλαπλασιασμού (Ki-67)

Σε αυτές τις περιπτώσεις, συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου υποτροπής και στη βελτίωση της συνολικής επιβίωσης.

Μοριακές – Γονιδιακές Υπογραφές και χημειοθεραπεία

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το όφελος της δεν είναι απολύτως σαφές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, καθοριστικό ρόλο παίζουν οι Μοριακές – Γονιδιακές Υπογραφές, όπως τα τεστ Oncotype DX, Mammaprint, Blueprint και Endopredict.

Μέσω της ανάλυσης συγκεκριμένων γονιδίων του όγκου, είναι δυνατή η πιο ακριβής εκτίμηση του κινδύνου υποτροπής και του πιθανού οφέλους από τη χημειοθεραπεία. Έτσι, αποφεύγονται άσκοπες θεραπείες όταν αυτές δεν είναι απαραίτητες και επιτυγχάνεται καλύτερη εξατομίκευση της θεραπευτικής στρατηγικής.

Νεοεπικουρική (προεγχειρητική) χημειοθεραπεία

Σε ορισμένες ασθενείς, η θεραπεία δεν ακολουθεί το χειρουργείο αλλά προηγείται. Πρόκειται για τη νεοεπικουρική χημειοθεραπεία, η οποία έχει ως κύριο στόχο τη συρρίκνωση του όγκου πριν την επέμβαση.

Η προσέγγιση αυτή μπορεί να επιτρέψει τη διατήρηση του μαστού ή τη μετατροπή μιας αρχικά μη εγχειρήσιμης νόσου σε εγχειρήσιμη.

Ενδείξεις νεοεπικουρικής χημειοθεραπείας

• μεγάλοι όγκοι, όπου επιδιώκεται η χειρουργική διατήρηση του μαστού

• όγκοι άνω των 2 εκ. με έντονη έκφραση HER2 ή τριπλά αρνητικοί

• φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού

• τοπικά προχωρημένοι ή αρχικά μη εγχειρήσιμοι όγκοι

Στις περιπτώσεις αυτές, πριν την έναρξη της θεραπείας τοποθετείται ειδικό clip στη βλάβη, ώστε να είναι δυνατός ο ακριβής εντοπισμός της περιοχής κατά το χειρουργείο, ακόμη και αν ο όγκος δεν είναι πλέον ορατός μετά την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Διάρκεια και χορήγηση της χημειοθεραπείας

Τα σχήματα θεραπείας διαρκούν συνήθως 5 έως 6 μήνες και χορηγούνται σε κύκλους ανά 2 ή 3 εβδομάδες, ανάλογα με τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται. Η χορήγηση γίνεται κατά κύριο λόγο ενδοφλεβίως.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η ασθενής παρακολουθείται στενά με αιματολογικούς και κλινικούς ελέγχους, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια και η σωστή προσαρμογή της αγωγής.

Παρενέργειες της χημειοθεραπείας

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες της χημειοθεραπείας περιλαμβάνουν:

• αλωπεκία

• μυελοτοξικότητα (πτώση λευκών αιμοσφαιρίων, αιμοπεταλίων και αιματοκρίτη)

• ναυτία και εμετούς

• διάρροιες

• κόπωση

• νευροτοξικότητα

• καρδιοτοξικότητα

• ερεθισμό των βλεννογόνων

• διακοπή της εμμήνου ρύσεως

• αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης

Πολλές από αυτές τις παρενέργειες είναι πλέον καλύτερα ελεγχόμενες χάρη στη σύγχρονη υποστηρικτική αγωγή.

Εξατομίκευση της χημειοθεραπείας

Η σύγχρονη αυτή αντικαρκινική θεραπεία δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις ασθενείς. Η επιλογή των φαρμάκων, η ένταση και η διάρκεια της αγωγής προσαρμόζονται εξατομικευμένα, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τη γενική κατάσταση υγείας, τα συνοδά νοσήματα και τις προσωπικές ανάγκες της ασθενούς.

Η πρόοδος στη φαρμακολογία και στην υποστηρικτική αγωγή έχει βελτιώσει σημαντικά την ανεκτικότητα της θεραπείας, επιτρέποντας στις περισσότερες γυναίκες να διατηρούν ικανοποιητική ποιότητα ζωής και να επιστρέφουν σταδιακά στις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Συμπερασματικά

Η θεραπεία παραμένει βασικός πυλώνας στη συνολική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. Η σωστή επιλογή των ασθενών, η εξατομίκευση της θεραπείας και η στενή συνεργασία μεταξύ χειρουργού, ογκολόγου και ασθενούς αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για το βέλτιστο θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Μάθε περισσότερα για Καρκίνος του μαστού στην εγκυμοσύνη εδω.