Ψηλάφηση – Αυτοεξέταση μαστών

Η διαδικασία αυτοελέγχου μαστών αποτελεί βασικό μέρος του προληπτικού ελέγχου του μαστού και πρέπει να γίνεται πάντα σε συνδυασμό με τον κλινικό έλεγχο από εξειδικευμένο ιατρό.

Ο ιατρός οφείλει αρχικά να εκτιμήσει τις απεικονιστικές εξετάσεις στις οποίες έχει υποβληθεί η γυναίκα και στη συνέχεια να προχωρήσει στην κλινική ψηλάφηση. Κατά την εξέταση, ελέγχεται προσεκτικά το σύνολο των μαστών, καθώς και οι μασχαλιαίες κοιλότητες, με στόχο την ανίχνευση τυχόν μεταβολών. Η ψηλάφηση συνιστάται να πραγματοποιείται σε ετήσια βάση στο πλαίσιο του προληπτικού ελέγχου, αλλά και σε κάθε επίσκεψη της γυναίκας στον ιατρό για οποιονδήποτε λόγο.

Ρόλος της αυτοεξέτασης στον προληπτικό έλεγχο

Στατιστικές μελέτες έχουν δείξει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού, το εύρημα γίνεται αντιληπτό από τις ίδιες τις γυναίκες, συχνά τυχαία και όχι κατόπιν συστηματικής εξέτασης. Παρόλα αυτά, έχει διαμορφωθεί η αντίληψη ότι η τακτική αυτοεξέταση μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών.

Οι περισσότερες γυναίκες που πραγματοποιούν αυτοψηλάφηση δεν θα εντοπίσουν κακοήθη ευρήματα. Ωστόσο, η διαδικασία αυτοελέγχου βοηθά σημαντικά στην εξοικείωση με τη φυσιολογική υφή του μαστού και διευκολύνει την αναγνώριση ενός νέου ή ύποπτου ευρήματος.

Πότε και πώς πρέπει να γίνεται η ψηλάφηση

Συνιστάται η αυτοεξέταση να πραγματοποιείται μία φορά τον μήνα. Αν η συχνότητα αυτή προκαλεί άγχος, μπορεί να γίνεται κάθε 2–3 μήνες χωρίς πρόβλημα.

Χρόνος ψηλάφησης

Σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες: ιδανικά μεταξύ 7ης και 10ης ημέρας από την έναρξη της περιόδου
Σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες: οποιαδήποτε σταθερή ημέρα του μήνα

Η επανάληψη της ψηλάφησης στην ίδια φάση του κύκλου επιτρέπει καλύτερη σύγκριση των ευρημάτων.

Ποια ευρήματα απαιτούν ιατρική εκτίμηση

Η εξοικείωση με τη φυσιολογική σύσταση του μαστού είναι καθοριστική. Ευρήματα που πρέπει να οδηγήσουν σε άμεση επίσκεψη στον ιατρό είναι:

ψηλαφητός όζος που παραμένει σταθερός
εισολκή του δέρματος ή της θηλής
αυτόματη αιματηρή έκκριση από τη θηλή
έκζεμα ή αλλοίωση στην περιοχή της θηλής

Τεχνική αυτοεξέτασης μαστών

Επισκόπηση

Η αυτοεξέταση ξεκινά με επισκόπηση μπροστά σε καθρέφτη, με τα χέρια αρχικά χαλαρά και στη συνέχεια σε ανάταση. Ελέγχεται το δέρμα για βαθουλώματα, αλλαγές χρώματος, εισολκή της θηλής ή άλλες αλλοιώσεις.

Ψηλάφηση

Η διαδικασία αυτοελέγχου μπορεί να πραγματοποιηθεί όρθια, συχνά κατά τη διάρκεια του ντους, ή ξαπλωμένη. Το χέρι της εξεταζόμενης πλευράς τοποθετείται πίσω από το κεφάλι και με τις άκρες των δακτύλων ασκείται ήπια πίεση στον μαστό προς το θωρακικό τοίχωμα.

Η εξέταση καλύπτει ολόκληρο τον μαστό, με οποιοδήποτε σύστημα (ακτινωτά, κυκλικά, πάνω–κάτω), χωρίς να παραλείπεται η ουρά του μαστού προς τη μασχάλη.

Σημαντικές διευκρινίσεις

Δεν συνιστάται η πίεση των θηλών για έλεγχο εκκρίσεων. Εκκρίσεις λευκού, κίτρινου ή πρασινωπού υγρού που εμφανίζονται μόνο κατόπιν πίεσης θεωρούνται συνήθως καλοήθεις. Αντίθετα, η αυτόματη αιματηρή έκκριση απαιτεί ιατρική εκτίμηση.

Η αυτοεξέταση μπορεί να προκαλέσει άγχος σε ορισμένες γυναίκες και δεν έχει αποδειχθεί στατιστικά ότι μειώνει τη θνησιμότητα. Παραμένει, ωστόσο, ένα χρήσιμο εργαλείο ευαισθητοποίησης και δεν αντικαθιστά σε καμία περίπτωση τον έλεγχο από ειδικό ιατρό.

Η σωστή ενημέρωση γύρω από την ψηλάφηση – αυτοεξέταση μαστών μειώνει το άγχος και ενισχύει τη συμμετοχή της γυναίκας στον προληπτικό έλεγχο.