Ακτινοθεραπεία

Η ακτινοθεραπεία αποτελεί θεραπευτική μέθοδο που βασίζεται στη χρήση ιονίζουσας ακτινοβολίας με στόχο την καταστροφή καρκινικών κυττάρων που ενδέχεται να παραμείνουν τοπικά μετά τη χειρουργική επέμβαση. Στον καρκίνο του μαστού εφαρμόζεται συνήθως μετά το χειρουργείο και συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση της πιθανότητας τοπικής υποτροπής και στη βελτίωση της συνολικής πρόγνωσης.

Πρόκειται για βασικό πυλώνα της σύγχρονης ογκολογικής αντιμετώπισης και εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης θεραπευτικής στρατηγικής, προσαρμοσμένης στα χαρακτηριστικά της νόσου και της ασθενούς.

Πότε είναι απαραίτητη η ακτινοθεραπεία

Μετά από συντηρητική χειρουργική επέμβαση (ογκεκτομή με διατήρηση του μαστού), η ακτινοθεραπεία θεωρείται απαραίτητη και ακολουθεί σχεδόν πάντα το χειρουργείο. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος τοπικής υποτροπής στον εναπομείναντα μαστικό ιστό.

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν διηθημένοι λεμφαδένες στη μασχαλιαία κοιλότητα, μπορεί να απαιτηθεί ακτινοβόληση και της μασχάλης, καθώς και άλλων λεμφαδενικών περιοχών, ανάλογα με την έκταση της νόσου.

Ακτινοθεραπεία μετά από μαστεκτομή

Γενικά, μετά από μαστεκτομή δεν απαιτείται ακτινοβόληση του μαστού. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις προχωρημένης νόσου όπου η ακτινοθεραπεία κρίνεται απολύτως απαραίτητη για καλύτερο τοπικό έλεγχο.

Ενδείξεις ακτινοθεραπείας μετά από μαστεκτομή

• διήθηση του θωρακικού τοιχώματος

• παρουσία πολύ μεγάλου όγκου

• ύπαρξη πολλών διηθημένων λεμφαδένων

Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ακτινοβόληση του θωρακικού τοιχώματος και/ή των υπερκλειδίων λεμφαδενικών περιοχών.

Ολική και μερική ακτινοβόληση μαστού

Η θεραπεία χορηγείται συνήθως σε ολόκληρο τον μαστό (whole breast radiation). Σε επιλεγμένες ασθενείς χαμηλού κινδύνου, μπορεί να εφαρμοστεί ακτινοβόληση μόνο σε τμήμα του μαστού (partial breast radiation).

Η μερική ακτινοβόληση έχει το πλεονέκτημα της μικρότερης διάρκειας θεραπείας, χωρίς να μειώνεται η αποτελεσματικότητα, όταν εφαρμόζεται στις κατάλληλες ενδείξεις.

Σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας

Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί προηγμένες τεχνικές εξωτερικής ακτινοβόλησης που προσφέρουν μεγαλύτερη ακρίβεια και καλύτερη προστασία των υγιών ιστών.

Τεχνικές υψηλής ακρίβειας

• IMRT (Intensity Modulated Radiation Therapy)

• IGRT (Image Guided Radiation Therapy)

Οι τεχνικές αυτές επιτρέπουν την ακριβή στόχευση της περιοχής θεραπείας, μειώνοντας την έκθεση γειτονικών οργάνων, όπως η καρδιά και οι πνεύμονες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε αριστερούς μαστούς, όπου απαιτείται αυξημένη προσοχή στην καρδιακή προστασία.

Διάρκεια και διαδικασία της θεραπείας

Η διάρκεια κάθε συνεδρίας είναι συνήθως 20–30 λεπτά. Το συνολικό χρονικό διάστημα της θεραπείας κυμαίνεται από 4 έως 6 εβδομάδες, ανάλογα με το πρωτόκολλο που επιλέγεται.

Η θεραπεία πραγματοποιείται σε καθημερινές συνεδρίες, πέντε ημέρες την εβδομάδα, και στις περισσότερες περιπτώσεις η ασθενής μπορεί να συνεχίζει κανονικά τις καθημερινές της δραστηριότητες.

Παρενέργειες και ανεκτικότητα

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συνήθως ήπιες και παροδικές. Η συχνότερη επιπλοκή αφορά το δέρμα της περιοχής ακτινοβόλησης και περιλαμβάνει ερυθρότητα, ευαισθησία και πάχυνση, παρόμοια με ήπιο ηλιακό έγκαυμα.

Άλλα πιθανά συμπτώματα είναι η κόπωση, το αίσθημα βάρους στον μαστό και σπανιότερα τοπικό οίδημα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.

Σχεδιασμός και εξατομίκευση της ακτινοθεραπείας

Πριν από την έναρξη της θεραπείας πραγματοποιείται ειδικός σχεδιασμός (planning), ο οποίος βασίζεται σε αξονική τομογραφία προσομοίωσης. Μέσω αυτής της διαδικασίας καθορίζεται με ακρίβεια η περιοχή που θα ακτινοβοληθεί, λαμβάνοντας υπόψη την ανατομία της ασθενούς και τη θέση των ζωτικών οργάνων.

Ο εξατομικευμένος σχεδιασμός επιτρέπει τη μέγιστη αποτελεσματικότητα με τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση.

Συνδυασμός με άλλες θεραπείες

Η ακτινοθεραπεία μπορεί να συνδυαστεί με άλλες θεραπευτικές μεθόδους, όπως η χημειοθεραπεία και η ορμονοθεραπεία, ακολουθώντας συγκεκριμένη χρονική αλληλουχία. Η σωστή σειρά καθορίζεται από διεπιστημονική ομάδα, με βάση τα χαρακτηριστικά του όγκου και το στάδιο της νόσου.

Συμπερασματικά

Η ακτινοθεραπεία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ολοκληρωμένης αντιμετώπισης του καρκίνου του μαστού. Με τη χρήση σύγχρονων τεχνικών και εξατομικευμένου σχεδιασμού, προσφέρει υψηλά ποσοστά τοπικού ελέγχου, ασφάλεια και σημαντικό όφελος στη μακροχρόνια επιβίωση των ασθενών.

Ενημερώσου αναλυτικά  για τις Στοχευμένες Θεραπείες.