Γυναικομαστία

Γυναικομαστία

Γυναικομαστία ονομάζεται η καλοήθης αύξηση του ανδρικού μαστού που οφείλεται σε διόγκωση και αυξημένη ανάπτυξη του μαζικού αδένα. Αποτελεί συχνό εύρημα και μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικές φάσεις της ζωής ενός άνδρα, με διαφορετική σημασία κάθε φορά.

Φυσιολογική γυναικομαστία ανάλογα με την ηλικία

• νεογνική–βρεφική ηλικία: παρατηρείται συχνά στα νεογνά λόγω της επίδρασης μητρικών ορμονών (μέσω κύησης και θηλασμού). Είναι παροδική και υποχωρεί αυτόματα.
• εφηβική ηλικία: πολύ συχνή κατά την εφηβεία, χωρίς να υπάρχει υποκείμενη παθολογία. Συνήθως υποχωρεί μέσα σε 2–3 χρόνια, καθώς αποκαθίσταται η ορμονική ισορροπία.
• μεγαλύτερη ηλικία: εμφανίζεται λόγω φυσιολογικής μείωσης της τεστοστερόνης και σχετικής υπεροχής των οιστρογόνων.

Αληθής και ψευδής γυναικομαστία

Είναι σημαντικό να γίνεται διάκριση μεταξύ:

• αληθούς γυναικομαστίας: υπάρχει ανάπτυξη του μαζικού αδένα και συνήθως ψηλαφάται σκληρότερος ιστός πίσω από τη θηλή.
• ψευδούς γυναικομαστίας (λιπομαστία): οφείλεται σε αυξημένη εναπόθεση λίπους, χωρίς αδενικό στοιχείο, και παρατηρείται συχνά σε υπέρβαρους ασθενείς.

Η διάκριση γίνεται με κλινική εξέταση και, όταν χρειάζεται, με απεικονιστικό έλεγχο (υπερηχογράφημα ή μαστογραφία).

Παθολογικά αίτια γυναικομαστίας

Η βασική αιτία είναι η διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ ανδρογόνων και οιστρογόνων. Πιθανοί παράγοντες περιλαμβάνουν:

• φαρμακευτική γυναικομαστία: μπορεί να προκληθεί από:
  • αναβολικά στεροειδή
  • αντιανδρογόνα
  • ορισμένα αντικαταθλιπτικά και αντιψυχωσικά
  • σπειρονολακτόνη και άλλα καρδιολογικά φάρμακα
• ουσίες: 

• κατανάλωση αλκοόλ
• χρήση ναρκωτικών ουσιών (π.χ. κάνναβη)

• νοσήματα:
  • ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια
  • ενδοκρινολογικές διαταραχές
  • όγκοι όρχεων
• σπανιότερα: παρανεοπλασματικά σύνδρομα ή νεοπλασίες (π.χ. θώρακος, επινεφριδίων, όρχεων) που μπορεί να σχετίζονται με ορμονική διαταραχή

Σε αρκετές περιπτώσεις, δεν ανευρίσκεται σαφές αίτιο και η γυναικομαστία χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής.

Διαγνωστική προσέγγιση

Η σωστή αξιολόγηση περιλαμβάνει:

• λεπτομερές ιστορικό
• κλινική εξέταση
• απεικονιστικό έλεγχο, όπου ενδείκνυται
• ορμονικό έλεγχο, σε επιλεγμένες περιπτώσεις

Σε αρκετές περιπτώσεις, απαιτείται συνεργασία με ενδοκρινολόγο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία ορμονικής διαταραχής ή παθολογικού υποστρώματος.

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία εξαρτάται από το αίτιο. Σε φυσιολογικές μορφές (π.χ. στην εφηβεία), συχνά αρκεί η παρακολούθηση. Όταν υπάρχει υποκείμενο νόσημα ή φαρμακευτικός παράγοντας, η αντιμετώπιση στοχεύει στην αιτία.

Η χειρουργική θεραπεία αφορά κυρίως την αισθητική αποκατάσταση και πραγματοποιείται κατόπιν επιλογής του ασθενούς.

Σημαντικό μήνυμα:

Εάν παρατηρήσετε οποιαδήποτε αλλαγή στον μαστό, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε ειδικό γιατρό για έλεγχο και σωστή εκτίμηση. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, πρόκειται για καλοήθεις καταστάσεις και τα σοβαρά νοσήματα είναι εξαιρετικά σπάνια, ωστόσο, η έγκαιρη αξιολόγηση εξασφαλίζει ασφάλεια και σωστή καθοδήγηση.